Tôi từng bỏ ra hơn hai mươi triệu tệ (khoảng 70 tỷ VNĐ) để xây một tòa nhà giảng dạy và một thư viện cho trường cũ. Nhưng đến ngày tôi đưa con gái đi đăng ký nhập học, vị hiệu trưởng thậm chí chẳng thèm nhìn hồ sơ: “Trái tuyến, điểm kiểm tra đầu vào thiếu 4 điểm.”
Tôi nhắc khéo về hai tòa nhà kia, ông ta chỉ cười nhạt bảo: “Quyên góp là chuyện quyên góp, nhập học là chuyện nhập học.”
Ngay ngày hôm sau, tôi đem 38 triệu tệ vốn dĩ định quyên tiếp cho trường đó, chuyển thẳng cho một trường tiểu học ở phía Nam thành phố — một ngôi trường nghèo đến mức lò sưởi cũng chẳng có.
“Hiệu trưởng Hứa, hồ sơ đăng ký của Du Du tôi mang đủ cả đây.”
Tôi đặt túi hồ sơ lên bàn làm việc. Hứa Chính Hòa không hề chạm tay vào. Ông ta gõ nhẹ ngón tay xuống mặt bàn hai cái, ngẩng lên nhìn tôi, mỉm cười.
“Viễn Sơn này, hồ sơ thì đủ rồi, nhưng tình hình năm nay hơi đặc biệt. Tuyến tuyển sinh vừa được phân vạch lại, khu nhà anh ở bị lệch mất nửa con phố, nói đúng ra thì không nằm trong phạm vi tuyển sinh.”
Tôi không lên tiếng. Ông ta lật lật cuốn danh sách trên tay.
“Với lại điểm bài kiểm tra khảo sát của Du Du cũng không được tốt lắm, còn thiếu vài điểm.”
“Thiếu mấy điểm?”
“Bốn điểm.” Ông ta thốt ra con số đó với cái giọng nhẹ bẫng như đọc bản tin thời tiết.
Phía sau bàn làm việc của ông ta treo một bức trướng thêu chữ “Mười năm trồng cây, trăm năm trồng người”. Cạnh đó là bức ảnh chụp chung của chúng tôi vào ngày động thổ tòa nhà thứ hai hồi ba năm trước. Trong ảnh, ông ta nắm chặt tay tôi, cười tít cả mắt.
“Hiệu trưởng Hứa,” tôi gọi lại, gằn rõ ba chữ “hiệu trưởng”. “Tòa nhà Viễn Sơn và cái thư viện kia, tháng 9 năm ngoái đã đưa vào sử dụng rồi nhỉ?”
Nụ cười của ông ta nhạt đi một chút.
“Giám đốc Phương,” ông ta đổi cách xưng hô, không gọi tôi là Viễn Sơn nữa. “Quyên góp là chuyện quyên góp, nhập học là chuyện nhập học. Nhà trường không thể vì đóng góp của cá nhân anh mà mở tiền lệ được. Như thế là không công bằng với các phụ huynh khác.”
Công bằng. Tôi nhìn ông ta, ông ta cũng nhìn tôi.
Tôi quen Hứa Chính Hòa 16 năm rồi. Lần đầu tiên gặp, ông ta mới chỉ là Trưởng phòng Giáo vụ của trường tiểu học Bồi Anh, tóc còn đen nhánh, cổ áo sơ mi lúc nào cũng được ủi phẳng phiu.
Năm đó tôi 22 tuổi, tròn 10 năm sau khi tốt nghiệp ngôi trường này. Tôi mang một bản kế hoạch thầu xây dựng về trường cũ, muốn mượn tạm bãi đất trống của trường làm kho chứa đồ tạm thời. Hứa Chính Hòa ngồi nghe tôi trình bày suốt nửa tiếng.
Cuối cùng ông ta bảo: “Thanh niên chịu khó là tốt, nhà trường giúp được gì chắc chắn sẽ giúp.”
Ông ta ký cho tôi một tờ giấy, duyệt cho tôi mượn khu nhà để xe đạp cũ nát ngoài cổng trường. Chỗ đó dột nát, tôi phải lấy bạt nilon chắp vá ba lớp mới có chỗ cất mẻ vật liệu xây dựng đầu tiên.
Sau này, Tập đoàn Xây dựng Viễn Sơn phất lên. Công trình ra hồn đầu tiên của tôi cũng là do Hứa Chính Hòa móc nối: Cải tạo lại một trường mầm non trong quận. Công trình không lớn, nhưng đã giúp tôi có được tiếng tăm đầu tiên trong ngành.
Năm năm trước, Hứa Chính Hòa gọi điện bảo trường cần mở rộng nhưng thiếu vốn. Tôi không do dự, ký luôn thỏa thuận tài trợ tòa nhà giảng dạy, trị giá 12 triệu tệ.
Ngày cắt băng khánh thành, ông ta nắm tay tôi, dõng dạc nói trước toàn trường: “Cựu học sinh Phương Viễn Sơn là niềm tự hào của Bồi Anh.”
Tòa nhà đó sau này được đặt tên là “Tòa nhà Viễn Sơn”.
Ba năm trước, trường muốn xây thư viện. Ông ta lại tìm tôi. Tôi lại chi 10 triệu tệ.
Ngày khánh thành thư viện, ông ta vỗ vai tôi, hạ giọng: “Viễn Sơn, chuyện học hành của con gái cậu sau này cứ bao hết cho tôi. Bồi Anh mãi mãi là nhà của con bé.”
Tôi đã tin. Tôi mua nhà đối diện trường, mua cho Du Du chiếc cặp sách có in huy hiệu Bồi Anh. Con bé 7 tuổi, thích buộc tóc hai bên, mê nhất là ngắm sao. Cô bạn thân Tiểu Giai ở mẫu giáo kể với con bé rằng Bồi Anh có một đài thiên văn, trong đó có kính viễn vọng xịn lắm, ngày nắng có thể nhìn thấy cả vành đai sao Thổ. (Bố của Tiểu Giai là Phó cục trưởng Cục Giáo dục quận).